Ýagmyr Nurgeldi(1931-1993)



Soňky ösdürim sazandalarynyň arasynda meşhurlyk gazananlaryň biri-de Türkmenistanyň halk bagşysy, mukamçy kompozitorymyz Ýag­myr Nurgeldidir. Onuň bütin ömri saz bŷlen geçdi. Türkmen mil­li sazymyzyň uly sü­tünleriniň biri boldy.





Ýagmyr Nurgeldi 1931-nji ýylda Ahal we­laýatynyň Aşga­bat etrabynyň Gara­da­mak obasynda dünýä inýär. Olaryň aňyrsam sazdan ha­bar­ly bolupdyr. Ýagmyr bolsa şol aňyrdan dowam edýän gö­reldä eýerip, sazymyzyň äpet sütünleri bolan Türk­me­nis­ta­nyň sungatda at gazanan işgäri Mylly Täçmyrada, halk ar­tistlerimiz Pürli Sara, Çary Täçmämmede, olaryň başy belent sungatyna ýapyşdy.


Ýagmyr Nurgeldi heniz oba mekdebinde okap ýören ýyl­la­ryndan başlap, dutaryny egninden asypdy. Mekdebiň aý­dym-saza höwesek ýaşlaryna goşulypdy. Saza bolan höwes, ýŷti zehin ony öz erkine goýmaýar. Ol 1944-nji ýylda Türk­me­nistan radiosynyň halk saz gurallary ansamblyna dutarçy bolup gelýär. Ansamblda ussat sazandalardan tälim alyp, ýönekeý sazlardan tä uly mukamlara çenli baryp ýetýär. Mylly Täçmyradyň, Pürli Sarynyň saz türgenleşikleriniň birisini hem sypdyrmaýar. Ansamblyň dutarçysy bolup ýören ýyllary ol obalardan aýdym aýtmaga gelýän bagşylaryňam ýanynda dutar çalýar. Köpleriň ýanynda saz çalmagy onuň üçin uly synagdy.



Ýagmyr Nurgeldi ençeme ýyllap Türkmenistan radiosynda obalardan gelýän bagşy-sazandalaryň aýdym-sazlaryny ýazgy etmek işini alyp bardy. Ol nirede işlese-de, dutaryndan arasyny üzmedi. Ony elinden aýyrmady. Ezber sazanda ýyllaryň dowamynda meşhur sazanda Çary Täçmämmediň ýolbaşçylyk eden ansamblynyň dutarçysy bolupdy. 1988-nji ýyldan 1991-nji ýyla çenli aralykda ol Türkmenistanyň halk artisti Çary Täçmämmet adyndaky halk saz gurallary ansamblyna ýolbaşçylyk edipdi.



Ýagmyr Nurgeldiniň ussatlyk bilen çalan mukamlary saz söýüjilerimize diýseň ýarady. Halkyň uly söýgüsini gazandy. Ol halypa sazandalaryň deňine ýeten sazandalygy bilen bir hatarda aýdym-saz dörediji awtor hökmünde-de giňden tanalýardy. Onuň ,,Sözlerim’’, ,,Kanalym meniň’’, ,,Aý dogan çagy’’ we ,,Çopanyň owazy’’ ýaly aýdym-sazlary gowy garşylandy.



Soňky ýyllarda häzirki Türkmen döwlet konser­wa­to­rŷýa­syn­da ýaşlara saz öwretdi. Ömürboýy halka eden hyzmatlary oňa uly abraý getiripdi. 1972-nji ýylda ussat bagşa Türk­me­nistanyň at gazanan bagşysy, soň bolsa halk bagşysy diýen hormatly atlar dakylypdy. Çalan sazlarynyň birnäçesi dürli ýyllarda radio hem telewideniýe üçin ýazga alnypdy.



Özüniň bütin manyly ömrüni türkmen sazynyň ösmegine, rowaçlanmagyna bagyş eden halypa sazanda Ýagmyr Nur­gel­di 1993-nji ýylda aradan çykýar. Onuň uly saz sungatyny şägirtleri we kowumlary dowam edýärler.